فروش در تلگرام، بله و ایتا؛ راهنمای عملی
فروش در تلگرام هنوز برای خیلی از کسب‌وکارهای کوچک ایرانی راه اصلی رسیدن به مشتری است: یک کانال که محصول‌ها را نشان می‌دهد، یک حساب که سفارش می‌گیرد و فهرستی از آدم‌هایی که خودشان خواسته‌اند خبر تازه را ببینند. در این نوشته می‌گویم کانال و گروه و ربات چه فرقی دارند، کانال را چطور راه بیندازی، سفارش را چطور بی‌شلوغی بگیری و پیام‌رسان‌های داخلی را چطور کنارش بگذاری.
آخرین بررسی: ۲۵ آبان ۱۴۰۵
اول واقعیت: تلگرام در ایران فیلتر است
تلگرام در ایران فیلتر است و بخشی از مخاطب‌ها فقط با فیلترشکن به آن می‌رسند. هر بار هم که اینترنت مختل می‌شود، دسترسی به آن سخت‌تر می‌شود. پس اگر تلگرام را انتخاب می‌کنی، از روز اول یک جای دوم داشته باش: کانالی هم‌نام در یکی از پیام‌رسان‌های داخلی مثل بله، ایتا یا روبیکا، و اگر بتوانی یک سایت ساده. در بخش‌های پایین‌تر به همین برمی‌گردم.
کانال، گروه یا ربات؟
طبق توضیح خود تلگرام، این سه ابزار کارهای متفاوتی دارند:
- کانال پخش یک‌طرفه است. فقط مدیرها پست می‌گذارند، پست‌ها به اسم کانال منتشر می‌شوند و تعداد عضو محدودیتی ندارد. برای ویترین محصول و خبر موجودی، کانال بهترین انتخاب است.
- گروه جای گفت‌وگوست. همه می‌توانند پیام بدهند و مدیر می‌تواند دسترسی‌ها را تنظیم کند. برای پرسش و پاسخ یا جمع مشتری‌های ثابت خوب است، ولی اداره‌اش وقت می‌برد.
- ربات برنامه‌ای است که آدم‌های بیرون از تلگرام با ابزار برنامه‌نویسی آن می‌سازند. ربات می‌تواند سفارش بگیرد یا به سؤال‌های تکراری جواب بدهد، ولی برای شروع لازم نیست.
ترکیب رایج و ساده: یک کانال برای ویترین، یک گروه گفت‌وگوی وصل به کانال برای نظر و سؤال، و یک حساب جدا برای سفارش. ربات را وقتی بساز که سفارش‌ها آن‌قدر زیاد شده که جواب دادن دستی کم می‌آورد.
اسم کانال و اولین پست‌ها
اسم کانال باید بگوید چه می‌فروشی و تا حد ممکن کجا هستی؛ مثلاً «لبنیات محلی فلان روستا» بهتر از یک اسم شیک بی‌معنی است. آدرس عمومی (یوزرنیم) را کوتاه و هم‌نام با پیج و سایتت بگیر تا مشتری همه‌جا یک اسم ببیند.
توضیح کانال را به جواب چهار سؤال اختصاص بده: چه می‌فروشی، کجا هستی، به کجاها می‌فرستی و سفارش را به چه حسابی بدهند. یک پست را هم بالای کانال سنجاق کن با عنوان «نحوهٔ سفارش و ارسال».
پیش از دعوت از کسی، چند پست اول را بگذار تا کانال خالی نباشد: معرفی کوتاه خودت، چند محصول اصلی، و یکی دو عکس از پشت کار. آدم در کانال خالی عضو نمی‌ماند.
پست کاتالوگ؛ هر پست، یک محصول کامل
بهترین پست فروش در کانال، پستی است که خریدار بعد از دیدنش سؤالی نداشته باشد. یک الگوی ساده:
- عکس یا آلبوم چند عکس از محصول.
- اسم محصول و یک جملهٔ کوتاه دربارهٔ آن.
- وزن، اندازه، جنس یا هر مشخصهٔ مهم دیگر.
- قیمت، و اینکه ارسال جداست یا نه.
- یک خط آخر: «برای سفارش به این حساب پیام بده.»
برای زعفران و خشکبار نوشتن منطقهٔ تولید، تاریخ بسته‌بندی و وزن دقیق اعتماد می‌سازد. برای لبنیات محلی روز تولید، مدت ماندگاری و شرایط نگهداری مهم‌ترین اطلاعات‌اند. برای پوشاک و فروش لباس جدول سایز را یک بار کامل بنویس و در هر پست به آن ارجاع بده.
پست‌ها را با هشتگ دسته‌بندی کن (مثلاً هشتگ هر نوع محصول) تا عضو تازه بتواند با یک لمس همهٔ محصول‌های یک دسته را ببیند.
سفارش گرفتن بی‌شلوغی
وقتی سفارش‌ها زیاد می‌شود، بزرگ‌ترین خطر گم شدن یک پیام است. چند قاعده:
- سفارش فقط در یک حساب. نه در گروه، نه در کامنت، نه در چند حساب مختلف.
- یک متن ثابت برای سفارش که مشتری پر کند: اسم، محصول و تعداد، نشانی، شمارهٔ تماس.
- ثبت همه‌چیز در یک جا؛ دفتر یا جدول ساده با وضعیت هر سفارش: پرداخت‌شده، آماده، فرستاده‌شده.
- تأیید پیش از ارسال: خلاصهٔ سفارش را بفرست تا مشتری تأیید کند.
اگر حساب پریمیوم تلگرام داری، بخش Telegram Business ابزارهایی مثل پیام خوشامد، پیام غیاب، پاسخ‌های آماده و ساعت کاری روی پروفایل دارد. طبق اعلام خود تلگرام، این ابزارها برای مشترک‌های پریمیوم فعال است. بدون آن هم با یک یادداشت متن‌های آماده همین کار را دستی انجام می‌دهی.
اعتماد و عضو واقعی
- نظر مشتری‌ها را با اجازهٔ خودشان و بدون شماره و اسم کاملشان منتشر کن.
- شرایط ارسال و مرجوعی را مکتوب در پست سنجاق‌شده بگذار.
- پشت کار را نشان بده؛ کارگاه، مزرعه، آشپزخانه. آدم به کسی که می‌بیند بیشتر اعتماد می‌کند.
- کد رهگیری را خودت بفرست.
- اگر موجودی تمام شد، بنویس تمام شد. پاک کردن پست بی‌صدا، مشتری را سردرگم می‌کند.
عضو واقعی، نه عضو خریدنی. خرید عضو فیک وسوسه‌انگیز است چون کانال بزرگ‌تر به نظر می‌رسد. ولی عضو فیک نمی‌خرد، آمار بازدید پست را به شکل مشکوکی پایین نشان می‌دهد و خریدار زرنگ زود متوجه می‌شود. چند راه سالم‌تر:
- به مشتری‌های فعلی‌ات خبر بده؛ روی بسته‌بندی، کارت ویزیت و فاکتور لینک کانال را بگذار.
- با کانال‌های هم‌موضوع که مخاطب مشابه دارند، معرفی متقابل انجام بده.
- محتوایی بگذار که ارزش فرستادن به دوست را داشته باشد؛ مثلاً طرز نگهداری یا تشخیص جنس اصل.
- از مشتری راضی بخواه کانال را به یک نفر معرفی کند.
برای راه‌های بیشتر بدون هزینه، تبلیغات رایگان برای کسب‌وکار را ببین.
بله، ایتا و روبیکا؛ خانهٔ دوم
پیام‌رسان‌های داخلی بدون فیلترشکن در دسترس‌اند و هر سه کانال و گروه دارند. ایتا در سایت رسمی‌اش از کانال، گروه، برنامک (برنامه‌های کوچک داخل پیام‌رسان) و ابزار زمان‌بندی پست حرف می‌زند. بله به خاطر خدمات بانکی و پرداختش شناخته می‌شود. امکانات این پیام‌رسان‌ها مدام تغییر می‌کند؛ پیش از تصمیم، بخش کسب‌وکار سایت رسمی هر کدام را ببین.
روش عملی ساده است: همان کانال را با همان اسم در یکی از این پیام‌رسان‌ها هم بساز و پست‌ها را در هر دو منتشر کن. مخاطب بعضی شهرها و بعضی سنین بیشتر در پیام‌رسان داخلی‌اند، پس این فقط برنامهٔ احتیاط نیست؛ گاهی مشتری تازه هم می‌آورد. حریم خصوصی مشتری را هم در هر پیام‌رسانی جدی بگیر و اطلاعات سفارش را در کانال یا گروه عمومی نگذار.
یک نمونهٔ واقعی‌نما
فرض کن مریم در یک روستای نزدیک همدان غذای خانگی و ترشی و مربا درست می‌کند و تا حالا فقط به آشناها فروخته. یک کانال تلگرام و یک کانال هم‌نام در بله می‌سازد، برای هر محصول یک پست کامل با وزن و مدت ماندگاری و قیمت می‌گذارد و یک پست سنجاق‌شده برای سفارش و ارسال. لینک هر دو کانال را روی برچسب شیشه‌ها چاپ می‌کند.
مشتری‌های قدیمی عضو می‌شوند و کانال را برای فامیلشان می‌فرستند. وقتی دسترسی به تلگرام یک هفته سخت شد، سفارش‌ها از بله ادامه پیدا کرد. هیچ عضوی نخریده بود؛ فقط راه پیدا کردنش را در دو جا گذاشته بود.
اشتباه‌های رایج
- خرید عضو فیک.
- گرفتن سفارش از چند جا و گم شدن پیام‌ها.
- پست بی‌قیمت و بی‌مشخصات.
- فرستادن پیام تبلیغاتی به آدم‌هایی که خودشان نخواسته‌اند.
- تکیهٔ کامل به تلگرام، بی‌کانال داخلی و بی‌سایت.
همدیگه کجا کمک می‌کند
خود همدیگه هم در تلگرام یک ربات برای شروع کار دارد؛ می‌توانی از همان‌جا کارت را معرفی کنی. اگر وقت راه انداختن کانال، نوشتن پست‌ها و ساختن فروشگاه آنلاین را نداری، من این بخش را با تو جلو می‌برم. کار اول شروع می‌شود و حرف قرارداد فقط وقتی پیش می‌آید که کار راه افتاده و تو از آن راضی هستی. برای صنایع‌دستی و کارهای مشابه هم صفحهٔ هر مهارت توضیح خودش را دارد، و اگر از صفر شروع می‌کنی، راه‌اندازی کسب‌وکار اینترنتی از صفر نقشهٔ کلی را می‌دهد. برای پیج اینستاگرام هم فروش در اینستاگرام را ببین.
پرسش‌های رایج
برای فروش، کانال بهتر است یا گروه؟
برای ویترین محصول، کانال. گروه را اگر خواستی کنارش بگذار و به کانال وصل کن تا نظر و سؤال آنجا بیاید و کانال تمیز بماند.
با فیلتر بودن تلگرام، ارزش دارد کانال فروش بسازم؟
بله، چون هنوز بخشی از مشتری‌ها آنجا هستند. ولی کانال هم‌نام در یک پیام‌رسان داخلی را هم‌زمان بساز تا اگر دسترسی قطع شد، کار نخوابد.
فروش در بله و ایتا با تلگرام فرقی دارد؟
اصل کار یکی است: کانال، پست کامل و یک راه روشن برای سفارش. فرق در امکانات و مخاطب است؛ امکانات کسب‌وکاری هر کدام را از سایت رسمی خودش بسنج.
آیا برای شروع ربات لازم دارم؟
نه. با یک کانال و یک حساب سفارش شروع کن. وقتی سفارش‌ها آن‌قدر زیاد شد که جواب دادن دستی کم آورد، به ربات فکر کن.
مرتبط با: فروشِ کالا • کشاورزی • صنایع دستی