قراردادِ دیجیتال و امضا با کد
امضای قرارداد دیگر همیشه کاغذ و خودکار نمی‌خواهد. بسیاری از توافق‌های امروز آنلاین بسته می‌شوند؛ از خریدِ اینترنتی تا قراردادهای خدماتی. در همدیگه هم قراردادِ همکاری دیجیتال است و با کدِ یکبارمصرف امضا می‌شود. بیا ببینیم این کار چطور انجام می‌شود و قانون درباره‌اش چه می‌گوید.
امضای الکترونیکی چیست؟
امضای الکترونیکی، داده‌ای است که به یک سندِ الکترونیکی متصل می‌شود و نشان می‌دهد چه کسی آن را پذیرفته است. این امضا می‌تواند به سادگیِ یک تأییدِ آنلاین یا به پیچیدگیِ یک امضای رمزنگاری‌شده با گواهی باشد. در دنیا، قانون‌هایی مثلِ eIDAS در اتحادیهٔ اروپا و ESIGN در آمریکا، امضای الکترونیکی را در شرایطِ مشخص معتبر می‌دانند. فرقِ «امضای الکترونیکی» و «امضای دیجیتال» هم این است که اولی یک مفهومِ حقوقی است و دومی یک روشِ فنیِ رمزنگاری.
قانونِ ایران چه می‌گوید؟
در ایران، «قانونِ تجارتِ الکترونیکی» مصوبِ ۱۳۸۲ پایهٔ اصلی است. مادهٔ ۷ این قانون می‌گوید: «هرگاه قانون، وجود امضاء را لازم بداند امضای الکترونیکی مکفی است.» یعنی در اصل، امضای الکترونیکی می‌تواند جای امضای دستی را بگیرد.
همین قانون در مادهٔ ۱۰ «امضای الکترونیکیِ مطمئن» را تعریف می‌کند؛ امضایی که این چهار شرط را داشته باشد:
- نسبت به امضاکننده منحصربه‌فرد باشد.
- هویتِ امضاکننده را مشخص کند.
- به وسیلهٔ امضاکننده یا تحتِ ارادهٔ انحصاریِ او صادر شده باشد.
- طوری به داده‌پیام متصل شود که هر تغییری در آن قابلِ تشخیص باشد.
قانون برای برخی اسناد هم استثنا دارد؛ مثلاً اسنادِ مالکیتِ اموالِ غیرمنقول.
امضا با کدِ یکبارمصرف چطور کار می‌کند؟
در این روش:
- متنِ کاملِ قرارداد روی سایت منتشر است و لینکش برایت فرستاده می‌شود.
- وقتی آمادهٔ امضا شدی، یک کدِ یکبارمصرف به شمارهٔ موبایل یا ایمیلِ ثبت‌شده‌ات فرستاده می‌شود.
- با واردکردن یا فرستادنِ همان کد، پذیرشِ قرارداد ثبت می‌شود؛ همراه با زمان، شماره و نسخهٔ قرارداد.
این کد فقط برای همان قرارداد و همان لحظه معتبر است. هیچ‌وقت آن را به کسی جز همان سامانه نده؛ من هرگز کد یا رمزِ تو را از راهِ دیگری نمی‌خواهم.
این روش چقدر محکم است؟
امضا با کد، نشان می‌دهد صاحبِ همان شماره یا ایمیل قرارداد را پذیرفته است. این روش برای بسیاری از توافق‌های روزمرهٔ آنلاین رایج است. اما «امضای الکترونیکیِ مطمئن» به معنای کاملِ مادهٔ ۱۰، معمولاً با گواهیِ الکترونیکی و زیرساختِ مخصوص انجام می‌شود. برای همین، قراردادِ همدیگه همهٔ شواهد را نگه می‌دارد: نسخهٔ دقیقِ متن، زمان، شماره و کدِ ثبت‌شده. اگر طرفی بخواهد، نسخهٔ کاغذی و امضای دستی هم ممکن است.
پیش از امضای هر قراردادِ آنلاین
- متن را کامل بخوان، نه فقط خلاصه را.
- مطمئن شو نسخهٔ قرارداد و تاریخش مشخص است.
- بندهای مدت، خروج، سهم‌ها و مالکیتِ داده‌ها را جدا بررسی کن.
- اگر بندی برایت روشن نیست، بپرس و تا جوابِ روشن نگرفتی امضا نکن.
- اگر قرارداد مبلغِ بزرگی دارد، با یک مشاورِ حقوقی مشورت کن.
قراردادِ همدیگه
قراردادِ همکاریِ همدیگه در هفده ماده روی همین سایت منتشر است: طرفین و تعاریف، تعهداتِ دو طرف، سهم از فروشِ آورده‌شده طبقِ جدولِ توافق، مدت و خروج با سی روز اطلاع، مالکیتِ برند و داده‌ها برای صاحبِ کار، محرمانگی، امضای الکترونیکی و حلِ اختلاف. هر نسخه شماره و تاریخ دارد و نسخه‌ای که امضا می‌کنی، با همان شماره در پرونده‌ات می‌ماند.
اگر قرارداد عوض شود چه؟
هر نسخهٔ قرارداد شماره و تاریخ دارد. اگر متن عوض شود، قراردادی که امضا کرده‌ای با همان نسخهٔ امضاشده معتبر می‌ماند، مگر اینکه هر دو طرف نسخهٔ تازه را هم امضا کنند. این شفافیت از هر دو طرف محافظت می‌کند.
نگهداریِ شواهد
در هر امضای دیجیتال، چیزی که بعداً مهم می‌شود، شواهد است: چه متنی، در چه زمانی، با کدام شماره و چه کدی پذیرفته شد. سامانهٔ همدیگه این‌ها را جدا و غیرقابلِ‌تغییر نگه می‌دارد و هر وقت بخواهی، نسخه‌ای از قراردادِ امضاشده‌ات را برایت می‌فرستد.
حریمِ خصوصی در امضای دیجیتال
برای امضا با کد، فقط شماره یا ایمیلی که خودت داده‌ای به کار می‌رود. این اطلاعات فقط برای اجرای قرارداد و ارتباط با تو استفاده می‌شود و بی‌اجازه به کسی داده نمی‌شود. اگر شماره‌ات عوض شد، پیش از هر امضای تازه آن را به‌روز کن تا کد به دستِ کسِ دیگری نرسد.
اگر می‌خواهی قرارداد را بخوانی، به صفحهٔ «قراردادِ همکاری» سر بزن. برای شروعِ گفت‌وگو هم یک پیامک با کلمهٔ «امضا» بفرست.
مرتبط با: خدمات • مشاورهٔ آنلاین