مراحلِ سرمایه‌گذاری: پیش‌بذری، بذری و سری A
وقتی از سرمایه‌گذاری روی استارتاپ حرف می‌زنیم، معمولاً نامِ چند مرحله را می‌شنویم: پیش‌بذری، بذری، سری A، سری B و بعد. این مرحله‌ها قانونِ خشک نیستند، ولی نشان می‌دهند کسب‌وکار کجای راه است، چه کسی معمولاً پولش را می‌دهد و پول برای چه خرج می‌شود.
پیش از همه: پولِ خودت و نزدیکان
بیشترِ کسب‌وکارها با پولِ خودِ بنیان‌گذار، پس‌اندازش یا کمکِ خانواده و دوستان شروع می‌شوند. این مرحله اسمِ رسمی ندارد، ولی مهم‌ترین مرحله است، چون نشان می‌دهد خودت چقدر به کار باور داری. بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک هرگز به سرمایه‌گذارِ بیرونی نیاز ندارند و با درآمدِ خودشان رشد می‌کنند؛ این روش را در رشد بدونِ سرمایه‌گذار توضیح داده‌ام.
پیش‌بذری و بذری
طبقِ منابعِ بین‌المللی، پیش‌بذری و بذری اولین مرحله‌های تأمینِ مالیِ یک استارتاپ‌اند. پول در این مرحله معمولاً برای این کارها خرج می‌شود:
- سنجیدنِ اینکه ایده واقعاً مشتری دارد؛
- ساختنِ نمونهٔ اولیه؛
- تحقیقِ بازار و پیدا کردنِ اولین مشتری‌ها.
سرمایه‌گذارهای این مرحله بیشتر سرمایه‌گذارانِ فرشته و شتاب‌دهنده‌ها هستند، و گاهی صندوق‌هایی که روی مرحلهٔ اولیه تمرکز دارند. ریسک در این مرحله خیلی بالاست، چون هنوز چیز زیادی ثابت نشده است.
سری A
سری A معمولاً اولین دورِ بزرگِ سرمایه‌گذاریِ خطرپذیر است. اسمش از نوعِ سهمی می‌آید که در این دور فروخته می‌شود. منابعِ بین‌المللی می‌گویند سرمایه‌گذارانِ سری A معمولاً ده تا سی درصد از شرکت را می‌خرند و پول قرار است شرکت را حدودِ شش ماه تا دو سال جلو ببرد: توسعهٔ محصول، بازاریابیِ اولیه و استخدامِ اولین کارکنان.
در این مرحله معمولاً انتظار می‌رود شواهدِ روشنی از تناسبِ محصول و بازار وجود داشته باشد. یعنی مشتری‌ها محصول را واقعاً می‌خواهند، نه فقط تعارف می‌کنند.
سری B، C و بعد
این دورها برای رشدِ بزرگ‌ترند؛ وقتی کسب‌وکار ثابت کرده کار می‌کند و حالا باید بزرگ شود: بازارِ تازه، تیمِ بزرگ‌تر، محصولاتِ بیشتر. در نهایت سرمایه‌گذارها معمولاً از راهِ فروشِ شرکت، ورود به بورس یا فروشِ سهمشان به دیگران خارج می‌شوند.
هر دور یعنی بخشی از شرکت را می‌دهی
هر بار که پول در برابرِ سهم می‌گیری، درصدِ تو از شرکت کم می‌شود. به این «رقیق شدن» می‌گویند و فهمیدنش پیش از گرفتنِ اولین پول ضروری است. مقالهٔ سهم و رقیق شدن را بخوان. اینکه شرکتت چقدر ارزش دارد هم موضوعِ ارزش‌گذاری است.
یک واقعیت که کمتر گفته می‌شود
سرمایه‌گذارِ خطرپذیر از هر صد شرکتی که بررسی می‌کند، فقط روی تعدادِ کمی سرمایه می‌گذارد. یعنی بیشترِ بنیان‌گذارها، حتی با ایده‌های خوب، این پول را نمی‌گیرند. این شکست نیست؛ فقط یعنی مسیرِ تو شاید مسیرِ دیگری است: رشد با درآمد، همکاری، یا حمایت‌های دیگر.
پیش از هر دور، از خودت بپرس
- این پول دقیقاً برای چه کاری است و چه نتیجه‌ای می‌دهد؟
- بدونِ این پول چه کاری نمی‌توانم بکنم؟
- با این پول چند ماه جلو می‌روم و در پایانِ آن به کجا می‌رسم؟
- در برابرِ این پول چه می‌دهم: سهم، درصد از درآمد یا تعهدِ دیگر؟
- اگر کار طبقِ برنامه پیش نرفت، چه می‌شود؟
یک مثالِ فرضی از مسیر
فرض کن تیمی کوچک برنامه‌ای برای آموزشِ زبان ساخته است.
- با پولِ خودشان نسخهٔ اول را ساختند و به چند ده کاربرِ آشنا دادند.
- در مرحلهٔ بذری از یک سرمایه‌گذارِ فرشته پول گرفتند تا محتوا را کامل کنند و ببینند کاربرها می‌مانند یا نه.
- وقتی کاربرها ماندند و تعدادشان ماه‌به‌ماه بیشتر شد، سراغِ سری A رفتند تا تیم را بزرگ کنند و بازاریابی را جدی‌تر کنند.
در هر مرحله، شواهدِ بیشتری داشتند و ریسکِ کمتری برای سرمایه‌گذار. برای همین شرایطِ بهتری گرفتند. این مثال فرضی است. ولی منطقش در بیشترِ مسیرهای سرمایه‌گذاری تکرار می‌شود: هر دورِ تازه، پاداشِ ثابت کردنِ چیزی در دورِ قبل است.
یک هشدارِ ساده
در هر مرحله ممکن است وسوسه شوی پولِ بیشتری بگیری. ولی پولِ بیشتر یعنی سهمِ بیشتری که می‌دهی و انتظارِ بالاتری که باید برآورده کنی. به اندازهٔ رسیدن به قدمِ بعدی پول بگیر، نه بیشتر.
خلاصه در چند خط
- بیشترِ کسب‌وکارها با پولِ خودِ بنیان‌گذار شروع می‌شوند.
- پیش‌بذری و بذری برای سنجیدن و ساختنِ نمونهٔ اولیه است.
- سری A معمولاً اولین دورِ بزرگِ سرمایه‌گذاریِ خطرپذیر است.
- هر دورِ تازه، پاداشِ ثابت کردنِ چیزی در دورِ قبل است.
- به اندازهٔ رسیدن به قدمِ بعدی پول بگیر.
همدیگه در کدام مرحله کمک می‌کند؟
همدیگه بیشتر در مرحله‌های اول کنارت است: سنجیدنِ ایده، ساختنِ پرونده، ساختنِ حضورِ دیجیتال و رسیدن به اولین فروش‌ها. سرمایه‌گذاری‌اش با کار، زیرساخت، هوشِ مصنوعی و مشاوره است. سرمایهٔ نقدی فقط پس از بررسیِ پرونده و با قراردادِ جداگانه مطرح می‌شود، و هیچ تضمینی برای پول یا سود نیست. همدیگه از مردم پول جمع نمی‌کند. بیشتر در صفحهٔ سرمایه‌گذاری.
مرتبط با: فروشِ کالا • خدمات