MVP و نمونهٔ اولیه؛ کوچک بساز، زود بسنج
یکی از پرهزینه‌ترین اشتباه‌های کارآفرین‌ها این است که ماه‌ها چیزی را بسازند که بعد معلوم شود کسی آن را نمی‌خواهد. MVP راهی برای جلوگیری از همین اشتباه است.
MVP یعنی چه؟
MVP کوتاه‌شدهٔ «کمینهٔ محصولِ قابلِ عرضه» است. طبقِ منابعِ بین‌المللی، یعنی نسخهٔ اولیهٔ محصول با همان مقدار ویژگی که مشتری‌های اول بتوانند از آن استفاده کنند و نظر بدهند. این اصطلاح را فرانک رابینسون در ۲۰۰۱ ساخت و بعدها استیو بلنک و اریک ریس آن را مشهور کردند. ریس هدفش را این‌طور می‌گوید: بیشترین یادگیریِ تأییدشده دربارهٔ مشتری، با کمترین تلاش.
چرا مهم است؟
- پیش از خرجِ وقت و پولِ زیاد، می‌فهمی مشتری واقعاً می‌خواهد یا نه.
- اگر ایده جواب نمی‌دهد، زود و ارزان کنارش می‌گذاری.
- از ساختنِ ویژگی‌هایی که هیچ‌کس استفاده نمی‌کند جلوگیری می‌کنی.
- با یک چیزِ واقعی سراغِ مشتری، همکار یا سرمایه‌گذار می‌روی، نه فقط با حرف.
MVP همیشه نرم‌افزار نیست
برای خیلی از کسب‌وکارها MVP می‌تواند خیلی ساده باشد:
- یک صفحهٔ معرفی با دکمهٔ سفارش یا پیامک، برای دیدنِ اینکه چند نفر واقعاً سفارش می‌دهند.
- ده نمونه از محصول که دستی ساخته‌ای و به آشناها و چند مشتریِ تازه می‌فروشی.
- یک کلاسِ آزمایشی با چند هنرجو، پیش از ساختنِ دورهٔ کامل.
- انجامِ دستیِ کار پشتِ صحنه، پیش از خودکار کردنش. اول ببین مردم می‌خواهند، بعد سیستم بساز.
چطور یک MVP خوب بسازیم؟
- فرضِ اصلی را بنویس. مثلاً: «مادرهای شاغلِ این محله حاضرند برای غذای خانگیِ سالم سفارشِ هفتگی بدهند.»
- کوچک‌ترین آزمایشی را که این فرض را می‌سنجد طراحی کن. نه کامل‌ترین محصول را.
- معیارِ موفقیت را از قبل تعیین کن. مثلاً اگر از پنجاه نفری که صفحه را دیدند، پنج نفر سفارش دادند، ادامه می‌دهیم.
- زود عرضه کن و گوش بده. نظرِ مشتری را بنویس، نه فقط تعدادِ لایک را.
- بر اساسِ یادگیری تصمیم بگیر: ادامه، تغییرِ مسیر یا توقف.
اشتباه‌های رایج
- MVP را آن‌قدر کامل کنی که دیگر «کمینه» نباشد.
- آن‌قدر ناقص بسازی که مشتری اصلاً نتواند از آن استفاده کند.
- فقط از دوستان نظر بخواهی که تعارف می‌کنند. به مشتریِ واقعی نشان بده.
- عددِ موفقیت را بعد از دیدنِ نتیجه تعیین کنی تا خودت را راضی کنی.
بعد از MVP
اگر مشتری‌ها استفاده کردند، دوباره آمدند و دیگران را هم آوردند، احتمالاً در مسیرِ تناسبِ محصول و بازار هستی. اگر نه، چیزی ارزشمند یاد گرفته‌ای و می‌توانی تغییر بدهی. روشِ کامل‌ترِ سنجیدن را در اعتبارسنجیِ ایده ببین.
چند MVPِ فرضی برای کسب‌وکارهای کوچک
- خیاطی: پیش از راه انداختنِ فروشگاهِ کامل، سه مدل لباس را با عکس در یک صفحه بگذار و ببین چند نفر سفارش می‌دهند.
- کلاسِ موسیقی: یک جلسهٔ آزمایشیِ گروهی با چند هنرجو برگزار کن و بپرس حاضرند برای دورهٔ کامل ثبت‌نام کنند یا نه.
- محصولِ کشاورزی: یک بستهٔ آزمایشی از محصولت را برای بیست مشتریِ تازه بفرست و ببین چند نفر دوباره سفارش می‌دهند.
- خدماتِ فنی: پیش از ساختنِ سامانهٔ نوبت‌دهی، نوبت‌ها را با پیامک بگیر و ببین مشتری‌ها چقدر استفاده می‌کنند.
یک کاربرگِ ساده برای MVP
پیش از ساختن، این‌ها را بنویس:
- فرضِ من: چه چیزی را باور دارم که هنوز ثابت نشده؟
- آزمایش: کوچک‌ترین کاری که این فرض را می‌سنجد چیست؟
- مشتری‌ها: آزمایش را به چه کسانی و چند نفر نشان می‌دهم؟
- معیار: چه نتیجه‌ای یعنی «ادامه بده» و چه نتیجه‌ای یعنی «دوباره فکر کن»؟
- زمان: آزمایش تا کی طول می‌کشد؟
بعد از آزمایش، کنارِ همین کاربرگ بنویس چه اتفاقی افتاد و چه یاد گرفتی. چند ماه بعد، این یادداشت‌ها ارزشمندترین دارایی‌ات خواهند بود.
خلاصه در چند خط
- MVP ساده‌ترین نسخه‌ای است که مشتری بتواند استفاده کند و نظر بدهد.
- هدفش یادگیریِ بیشتر با تلاشِ کمتر است.
- MVP می‌تواند یک صفحه، چند نمونهٔ دستی یا یک کلاسِ آزمایشی باشد.
- معیارِ موفقیت را پیش از آزمایش تعیین کن.
- بر اساسِ نتیجه تصمیم بگیر: ادامه، تغییر یا توقف.
همدیگه و MVP
خیلی از MVPها یک صفحهٔ ساده، یک فرمِ سفارش و چند پیامِ تبلیغی‌اند. این دقیقاً همان بخشی است که همدیگه بلد است: یک سایتِ ساده و یک راهِ ثبتِ سفارش می‌سازیم، ثبت می‌کنیم چند نفر آمدند و چند نفر سفارش دادند، و با هم می‌سنجیم که ادامه بدهیم یا نه. اگر ادامه دادیم، بخشِ دیجیتال را کنارت پیش می‌بریم و سهمِ ما فقط از فروشی است که خودمان آورده‌ایم.
مرتبط با: فروشِ کالا • خدمات • صنایع دستی