هم‌بنیان‌گذار پیدا کنیم و سهم را تقسیم کنیم
خیلی از کسب‌وکارها را یک نفر شروع نمی‌کند، چند نفر با هم شروع می‌کنند. داشتنِ هم‌بنیان‌گذارِ خوب می‌تواند کار را چند برابر سریع‌تر کند. هم‌بنیان‌گذارِ نامناسب یا تقسیمِ مبهمِ سهم هم می‌تواند یک کسب‌وکارِ خوب را از درون خراب کند. این مقاله دربارهٔ هر دو بخش است.
هم‌بنیان‌گذار کیست؟
منابعِ بین‌المللی می‌گویند تعریفِ حقوقیِ رسمی برای «هم‌بنیان‌گذار» وجود ندارد. این عنوان معمولاً با توافقِ خودِ بنیان‌گذارها مشخص می‌شود. همین نبودِ تعریف، دلیلِ بسیاری از اختلاف‌هاست: اگر توافقِ مکتوب نباشد، ممکن است بعدها کسی بگوید «من هم از اول بودم» و سهم بخواهد.
هم‌بنیان‌گذارِ خوب چه ویژگی‌ای دارد؟
- مکمل است، نه کپی. اگر تو محصول می‌سازی، او شاید فروش یا مدیریت بلد باشد.
- ارزش‌هایتان یکی است. دربارهٔ صداقت، سرعت، ریسک و پول هم‌نظر باشید.
- تعهدِ زمانی‌اش روشن است. تمام‌وقت یا پاره‌وقت، از اول بگویید.
- قبلاً با هم کار کرده‌اید. حتی یک پروژهٔ کوچکِ مشترک خیلی چیزها را نشان می‌دهد.
از کجا پیدا کنیم؟
- همکارها و هم‌کلاسی‌های قبلی که کارشان را دیده‌ای.
- رویدادهای کارآفرینی مثلِ استارتاپ ویکند، که در یک آخرِ هفته کار کردن با دیگران را تجربه می‌کنی.
- اجتماع‌های تخصصیِ آنلاین.
- شتاب‌دهنده‌ها و مرکزهای رشد.
سهم را چطور تقسیم کنیم؟
فرمولِ جادویی وجود ندارد، ولی این سؤال‌ها کمک می‌کند:
- چه کسی ایده را آورده و چقدر روی آن کار کرده؟
- چه کسی تمام‌وقت است و چه کسی پاره‌وقت؟
- چه کسی پول یا دارایی گذاشته؟
- نقشِ هر کس در آینده چقدر حیاتی است؟
بعضی تیم‌ها مساوی تقسیم می‌کنند تا حسِ برابری بماند. بعضی بر اساسِ سهمِ واقعیِ هر کس تقسیم می‌کنند. مهم‌تر از عدد، این است که همه آن را منصفانه بدانند و مکتوب باشد.
آزادسازیِ تدریجیِ سهم
یکی از بهترین ابزارها برای جلوگیری از اختلاف این است که سهم یک‌جا داده نشود و کم‌کم «آزاد» شود. منابعِ بین‌المللی می‌گویند در استارتاپ‌ها دورهٔ آزادسازی معمولاً سه تا پنج سال است و رایج‌ترین شکلش آزادسازیِ ماهانه است، با یک دورهٔ اولیهٔ شش یا دوازده ماهه که در آن هیچ سهمی آزاد نمی‌شود. یعنی اگر کسی در ماه‌های اول برود، سهمی نمی‌برد، و اگر بعدتر برود فقط بخشی را که «به دست آورده» می‌برد. همین منابع توصیه می‌کنند شرکت زود ثبت شود و سهم‌ها با همین شرطِ آزادسازی صادر شوند.
توافقِ مکتوب، از روزِ اول
پیش از اینکه کار جدی شود، این‌ها را بنویسید و امضا کنید:
- سهمِ هر کس و شرطِ آزادسازی.
- نقش و تعهدِ زمانیِ هر کس.
- تصمیم‌گیری: چه چیزی با رأیِ چه کسی؟
- اگر کسی رفت، با سهمش چه می‌شود؟
- مالکیتِ فکری: هر چه ساخته می‌شود مالِ شرکت است.
ثبتِ شرکت هم کمک می‌کند این توافق‌ها شکلِ رسمی بگیرند؛ ثبتِ شرکت برای استارتاپ را ببین.
اگر هم‌بنیان‌گذار پیدا نشد
لازم نیست حتماً همکارِ دائمی داشته باشی. می‌توانی بخشی از کار را به یک همکار یا کسب‌وکارِ دیگری بسپاری و بقیه را خودت پیش ببری.
گفت‌وگوهای سختی که باید زود انجام داد
بهترین زمان برای حرف زدن دربارهٔ موضوع‌های سخت، وقتی است که هنوز همه‌چیز خوب است. پیش از جدی شدنِ کار، دربارهٔ این‌ها حرف بزنید:
- اگر یکی از ما خواست برود، چه می‌شود؟
- اگر بر سرِ یک تصمیمِ بزرگ اختلاف داشتیم، چه کسی حرفِ آخر را می‌زند؟
- هر کدام چقدر حقوق می‌گیریم و از کی؟
- اگر کسی کار نکرد یا کمتر از قرار کار کرد، چه می‌کنیم؟
- اگر کسی پیشنهادِ خرید داد، چطور تصمیم می‌گیریم؟
یک مثالِ فرضی از آزادسازی
فرض کن سه نفر شرکتی را شروع می‌کنند و سهم‌ها با آزادسازیِ چهارساله و دورهٔ صبرِ یک‌ساله تعریف شده است. یکی از آن‌ها بعد از هشت ماه به دلیلی شخصی کنار می‌رود. چون هنوز دورهٔ صبر تمام نشده، سهمی آزاد نشده و سهمش به شرکت برمی‌گردد تا به نفرِ تازه داده شود. اگر بعد از دو سال رفته بود، حدودِ نیمی از سهمش را می‌برد. این قاعده از پیش روشن بوده و جای دعوا نمی‌ماند.
نشانه‌های هشدار
- همکاری که حاضر نیست چیزی را مکتوب کند.
- اختلاف بر سرِ ارزش‌های پایه، مثلِ صداقت با مشتری.
- تعهدِ زمانیِ خیلی متفاوت که پنهان مانده.
- تصمیم‌هایی که بی‌هماهنگی گرفته می‌شود.
دیدنِ این نشانه‌ها به معنای پایانِ همکاری نیست، ولی یعنی باید همین حالا دربارهٔ آن‌ها حرف بزنید.
همدیگه به‌عنوانِ همکار
همدیگه هم‌بنیان‌گذارِ شرکتت نمی‌شود و سهمِ مالکیت نمی‌خواهد. ولی می‌تواند بخشِ دیجیتالِ کار را برعهده بگیرد: سایت، شبکه‌های اجتماعی، محتوا، پاسخ به مشتری و تبلیغ. سهمش هم فقط از فروشی است که خودش آورده، طبقِ قراردادِ روشن. برای خیلی‌ها این یعنی شروع کردن بدونِ اینکه منتظرِ پیدا شدنِ هم‌بنیان‌گذارِ فنی بمانند. تقسیمِ کار را در صفحهٔ اصلی ببین.
مرتبط با: خدمات